ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ ମାନବ ୨୦୩୫: କୃତ୍ରିମ ବୁଦ୍ଧିମତ୍ତା ଆହୁରି ସକ୍ଷମ ହେଲେ ମାନବତାର ଭବିଷ୍ୟତ କ’ଣ?

ଆମେ ଯେଉଁ ପ୍ରଶ୍ନଟି ପଚାରିବା ଦରକାର

ଭାବନ୍ତୁ, ବର୍ଷ ୨୦୩୫। ପିଲାଟିଏ ଏମିତି ଏକ AI ଶିକ୍ଷକଙ୍କଠାରୁ ପଢ଼ୁଛି, ଯିଏ କ୍ଲାନ୍ତ ନ ହୋଇ ଗୋଟିଏ ବିଷୟକୁ ବାରମ୍ବାର ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭାବେ ବୁଝାଇପାରୁଛନ୍ତି। ଡାକ୍ତରଙ୍କୁ ଗବେଷଣା ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସୂଚନା ବୁଝିବାରେ ଡିଜିଟାଲ୍ ସହାୟକ ସାହାଯ୍ୟ କରୁଛି। ଚାଷୀ ନିଜ ଫସଲ, ମାଟି ଓ ପାଣିପାଗ ବିଷୟରେ ସମୟୋଚିତ ତଥ୍ୟ ପାଉଛନ୍ତି। ବ୍ୟବସାୟ ଓ ପ୍ରଶାସନର ଅନେକ ପୁନରାବୃତ୍ତିମୂଳକ କାମ ଶୀଘ୍ର ହେଉଛି।

ଆମ ଚାରିପାଖର ପ୍ରଯୁକ୍ତି ଦିନକୁ ଦିନ ଅଧିକ ବୁଦ୍ଧିମାନ ହେଉଛି। କିନ୍ତୁ ଆମେ ମଣିଷମାନେ ଅଧିକ ସୁସ୍ଥ, ବିବେକୀ, ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ଓ ଦାୟିତ୍ୱବାନ ହେଉଛୁ କି?

କୃତ୍ରିମ ବୁଦ୍ଧିମତ୍ତା ବିକାଶ ପାଇଁ ବହୁତ ଅର୍ଥ ଓ ଶକ୍ତି ଖର୍ଚ୍ଚ ହେଉଛି। ହେଲେ ଏହି ପ୍ରଯୁକ୍ତି ସହିତ ଜୀବନ ବିତାଇବାକୁ ଥିବା ମଣିଷର ବିକାଶ ପାଇଁ ଆମେ କେତେ ପ୍ରସ୍ତୁତ? ଏହି ପ୍ରଶ୍ନରୁ GSHER ର ପ୍ରସ୍ତାବିତ ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ MANAV 2035 ର ଚିନ୍ତାଧାରା ଆରମ୍ଭ ହୁଏ।

MANAV କ’ଣ?

MANAV — Mentorship and AI for Nurturing Awareness and Values. ଅର୍ଥାତ୍ ସଚେତନତା ଓ ମୂଲ୍ୟବୋଧର ବିକାଶ ପାଇଁ AI ଏବଂ ମାନବୀୟ ମାର୍ଗଦର୍ଶନ।

‘ମାନବ’ ଶବ୍ଦଟି ନିଜେ ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପର ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ବୁଝାଏ। ଶିକ୍ଷାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କେବଳ ତଥ୍ୟ ଦେବା, ପରୀକ୍ଷାରେ ଭଲ ନମ୍ବର ଆଣିବା କିମ୍ବା ଚାକିରି ପାଇବା ହେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଶିକ୍ଷା ଆମକୁ ସୁସ୍ଥ ଜୀବନ, ସ୍ୱାଧୀନ ଚିନ୍ତା, ସହାନୁଭୂତି ଓ ସମାଜ ପ୍ରତି ଦାୟିତ୍ୱ ମଧ୍ୟ ଶିଖାଇବା ଦରକାର।

ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ MANAV ର ତିନୋଟି ଭିତ୍ତି ହେଉଛି:

AI — ଜ୍ଞାନ ଓ ଅଭ୍ୟାସ ପାଇଁ: ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଶିକ୍ଷା, ଚିତ୍ର ସହିତ ବ୍ୟାଖ୍ୟା, ଭାଷା ସହାୟତା ଓ ନିରନ୍ତର ଅଭ୍ୟାସ। ତେବେ AI ଭୁଲ୍ ତଥ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଦେଇପାରେ; ତେଣୁ ଯାଞ୍ଚ ଓ ଯୋଗ୍ୟ ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ତତ୍ତ୍ୱାବଧାନ ଜରୁରୀ।

BI — ନିଜ ଶରୀର ଓ ମନକୁ ବୁଝିବା ପାଇଁ: ଶରୀରର ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସଙ୍କେତ ଚିହ୍ନିବା, ଉପଯୁକ୍ତ ଅଭ୍ୟାସ ଗଢ଼ିବା, ବିଶ୍ରାମକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେବା ଓ ଆବଶ୍ୟକ ସମୟରେ ଚିକିତ୍ସା ସହାୟତା ନେବା।

ମାନବୀୟ ମେଣ୍ଟର — ବିବେକ, ଚରିତ୍ର ଓ ଜୀବନର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପାଇଁ: ଶିକ୍ଷକ, ଅଭିଭାବକ ଓ ଅନୁଭବୀ ମାର୍ଗଦର୍ଶକ ସହାନୁଭୂତି, ନୈତିକତା, ସାହସ, ଶୃଙ୍ଖଳା ଓ ସହଯୋଗ ଶିଖାଇପାରନ୍ତି।

Biological Intelligence କାହିଁକି ଜରୁରୀ?

ଆମେ ପିଲାମାନଙ୍କୁ ବିଜ୍ଞାନ, ଗଣିତ, କମ୍ପ୍ୟୁଟର ଓ ଇତିହାସ ପଢ଼ାଉଛୁ। କିନ୍ତୁ ଭଲ ନିଦ କାହିଁକି ଦରକାର, ଅତ୍ୟଧିକ ଚାପର ପ୍ରଭାବ କ’ଣ, ଶରୀରକୁ କେବେ ବିଶ୍ରାମ ଦରକାର, ଖାଦ୍ୟ ଓ ଶାରୀରିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ କିପରି ସାହାଯ୍ୟ କରେ—ଏହି ବିଷୟରେ ବ୍ୟବହାରିକ ଶିକ୍ଷା ଅନେକ ସମୟରେ ଅଳ୍ପ ରହିଯାଏ।

GSHER ର ପ୍ରସ୍ତାବ ଅନୁଯାୟୀ ଜୈବିକ ବୁଦ୍ଧିମତ୍ତା (Biological Intelligence / BI) ହେଉଛି ଶିଖିହେବା ଯୋଗ୍ୟ ଏକ ସାମର୍ଥ୍ୟ। ଏହା ଆମକୁ ଶରୀର ଓ ପରିବେଶର ଆବଶ୍ୟକ ସଙ୍କେତ ବୁଝିବା, ନିଜ ପ୍ରତିକ୍ରିୟାକୁ ସଂଯମ କରିବା, ପ୍ରମାଣଭିତ୍ତିକ ନିରାପଦ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବା ଓ ଅନୁଭବରୁ ଶିଖିବାକୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିପାରେ।

ଏହାର ଅର୍ଥ କୋଷଗୁଡ଼ିକ ମଣିଷ ପରି ସଚେତନ ଭାବରେ ଚିନ୍ତା କରନ୍ତି ନୁହେଁ। ଏହି ଧାରଣା ମୁଖ୍ୟତଃ ନିଜ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସମ୍ପର୍କରେ ଉତ୍ତମ ବୁଝାମଣା ଓ ବ୍ୟବହାରିକ ଦକ୍ଷତା ଗଢ଼ିବା ପାଇଁ। ଜଣେ ମଣିଷଙ୍କର ରୋଗ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ଉତ୍ତମ ଭାବେ ନିଜ ଚିକିତ୍ସା, ଔଷଧ ଓ ସତର୍କତା ବୁଝିପାରନ୍ତି। ରୋଗ ଥିବା ମାନେ ତାଙ୍କର BI କମ୍ ନୁହେଁ।

GSHER Biological Quotient (BQ) ନାମରେ ଏକ ଗବେଷଣାମୂଳକ ମାପନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ମଧ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତାବ କରିଛି। ଏଥିରେ ସାତଟି କ୍ଷେତ୍ର ରହିଛି: ସଙ୍କେତ ସଚେତନତା, ଠିକ୍ ବ୍ୟାଖ୍ୟା, ନିଜ ପ୍ରତିକ୍ରିୟାର ନିୟନ୍ତ୍ରଣ, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ସମ୍ବଳର ଯତ୍ନ, ଅନୁଭବରୁ ଶିକ୍ଷା, ଜୈବିକ ଲୟ ଓ ପୁନରୁଦ୍ଧାର, ଏବଂ ନିରାପତ୍ତା ଓ ସହାୟତା ନେବା।

BQ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଭାବେ ପ୍ରମାଣିତ ମାନକ ପରୀକ୍ଷା ନୁହେଁ। ଏହାକୁ ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ, ପିଲା କିମ୍ବା କର୍ମଚାରୀଙ୍କୁ ଶ୍ରେଣୀବଦ୍ଧ କରିବା ଅଥବା ମଣିଷର ମୂଲ୍ୟ ମାପିବା ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରାଯିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଆଗରୁ ଗଭୀର ଗବେଷଣା ଓ ନିଷ୍ପକ୍ଷ ଯାଞ୍ଚ ଆବଶ୍ୟକ।

ଭବିଷ୍ୟତର ଶିକ୍ଷକ ଜଣେ ମେଣ୍ଟର ମଧ୍ୟ ହେବେ

AI ଗୋଟିଏ ପାଠ ବାରମ୍ବାର ବୁଝାଇପାରେ। କିନ୍ତୁ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କୁ ଭଲ ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରିବା, ବିଫଳତାକୁ ସାମ୍ନା କରିବା, ଅନ୍ୟଙ୍କ କଥା ଶୁଣିବା, ନୈତିକ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବା ଓ ନିଜ ଜୀବନର ଲକ୍ଷ୍ୟ ଖୋଜିବାରେ ମାନବୀୟ ମାର୍ଗଦର୍ଶନ ବିଶେଷ ଆବଶ୍ୟକ। ପାଠଦାନ, ମୂଲ୍ୟାୟନ ଓ ଛାତ୍ର ସୁରକ୍ଷାରେ ମଧ୍ୟ ଯୋଗ୍ୟ ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ଭୂମିକା ଅବିକଳ ରହିବ।

ଭବିଷ୍ୟତର ଶ୍ରେଣୀକକ୍ଷରେ କେବଳ “ଆଜି କ’ଣ ପଢ଼ିଲ?” ନୁହେଁ; “କ’ଣ ପ୍ରଶ୍ନ କଲ? କାହାକୁ ସାହାଯ୍ୟ କଲ? ନିଜ ବିଷୟରେ କ’ଣ ଶିଖିଲ?” ମଧ୍ୟ ପଚାରିବା ଉଚିତ।

ଶ୍ରେଣୀକକ୍ଷ ବାହାରେ MANAV

ଶିକ୍ଷା: AI ର ସହାୟତାରେ ଅଧ୍ୟୟନ, ମାନବୀୟ ମାର୍ଗଦର୍ଶନରେ ମୂଲ୍ୟବୋଧ, BI ମାଧ୍ୟମରେ ଶରୀର-ମନର ଜ୍ଞାନ।

ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ: AI ଦ୍ୱାରା ତଥ୍ୟ ଓ ଚିକିତ୍ସା କାମରେ ସହାୟତା; ଡାକ୍ତରଙ୍କ ଉପଦେଶ ସହିତ ରୋଗୀଙ୍କ ସଚେତନ ଅଂଶଗ୍ରହଣ। GSHER ର CelluReva™ — Reset, Revive, Reprogram, Restore — ଭଲ ଅଭ୍ୟାସ ଶିଖିବା ପାଇଁ ଏକ ଶିକ୍ଷାମୂଳକ ଢାଞ୍ଚା; ସବୁ ରୋଗ ଭଲ କରିବାର ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ନୁହେଁ।

କୃଷି: ଫସଲ ଓ ପାଣିପାଗ ପାଇଁ AI ତଥ୍ୟ, ତଥା କୃଷି ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ପରାମର୍ଶ, ମାଟିର ଯତ୍ନ, ଚାଷୀଙ୍କ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ଜୀବିକା ସୁରକ୍ଷା।

ବ୍ୟବସାୟ: ଉତ୍ପାଦକତା ସହିତ କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ନୂଆ ଦକ୍ଷତା, ସୁସ୍ଥ କାର୍ଯ୍ୟପରିବେଶ ଓ ମାନବୀୟ ସମ୍ମାନ।

ଶାସନ: ଉନ୍ନତ ସରକାରୀ ସେବା ସହିତ ପାରଦର୍ଶିତା, ଜବାବଦେହିତା, ନାଗରିକ ଅଧିକାର ଓ ମାନବୀୟ ନିଷ୍ପତ୍ତି।

ପରିବାର ଓ ସମାଜ: ଡିଜିଟାଲ୍ ସୁବିଧା ସହିତ ସୁସ୍ଥ ଅଭ୍ୟାସ, ସମ୍ପର୍କ, ଶିଶୁପାଳନ, ବୟସ୍କଙ୍କ ଯତ୍ନ ଓ ମାନସିକ ସମର୍ଥନ।

ସବୁ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଗୋଟିଏ କଥା: ପ୍ରଯୁକ୍ତି ମଣିଷ ପାଇଁ; ମଣିଷର ମୂଲ୍ୟ କେବଳ କାମର ଗତି କିମ୍ବା ଉତ୍ପାଦନରେ ନୁହେଁ।

ଓଡ଼ିଶାରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇପାରେ ଏକ ନୂଆ ଯାତ୍ରା

ଓଡ଼ିଶାରେ AI ଶିକ୍ଷା ଓ ପ୍ରଯୁକ୍ତିର ବିକାଶ ସହିତ ମାନବକେନ୍ଦ୍ରିକ ଶିକ୍ଷାର ମଧ୍ୟ ସୁଯୋଗ ରହିଛି। ଓଡ଼ିଶା ରାଜ୍ୟ ମୁକ୍ତ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ (OSOU) ର ଶିକ୍ଷା ପହଞ୍ଚ ଓ GSHER ର ସ୍ୱ-ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଶିକ୍ଷା ଅଭିଜ୍ଞତାକୁ ଯୋଡ଼ି ଆବଶ୍ୟକ ଅନୁମୋଦନ ପରେ ଛୋଟ ପାଇଲଟ୍ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଗଢ଼ାଯାଇପାରେ।

ଶିକ୍ଷକଙ୍କୁ ମେଣ୍ଟର ଭାବେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା, AI ସାକ୍ଷରତା, ଜୈବିକ ସଚେତନତା ଓ ସ୍ୱ-ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଶିକ୍ଷାରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇପାରେ। ଯୋଗ୍ୟ ପ୍ରଯୁକ୍ତି, ଚିକିତ୍ସା ଓ କୃଷି ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ସହଭାଗିତା ଆବଶ୍ୟକ। BQ ଗବେଷଣାକୁ ଅଲଗା ଓ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଭାବରେ ଆଗକୁ ନେବାକୁ ହେବ।

ମଣିଷ ହିଁ ଭବିଷ୍ୟତର କେନ୍ଦ୍ର

ଏମିତି ଏକ ସମାଜକୁ ଭାବନ୍ତୁ, ଯେଉଁଠାରେ ଛାତ୍ର ଜ୍ଞାନୀ ହେବା ସହ ନିଜ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବୁଝେ; ଡାକ୍ତର AI ବ୍ୟବହାର କରିବା ସହ ରୋଗୀଙ୍କ କଥା ମନଦେଇ ଶୁଣନ୍ତି; ଚାଷୀ ତଥ୍ୟ ଓ ଅନୁଭବକୁ ମିଶାଇ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଅନ୍ତି; ପରିବାରରେ ମୋବାଇଲ୍ ଥାଏ, କିନ୍ତୁ ମନର ସମ୍ପର୍କ ହରାଇ ନଯାଏ।

AI ଜ୍ଞାନ ପାଇଁ। BI ନିଜ ଶରୀର-ମନକୁ ବୁଝିବା ଓ ଯତ୍ନ ପାଇଁ। ମାନବୀୟ ମେଣ୍ଟର ବିବେକ, ଚରିତ୍ର ଓ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପାଇଁ। GSHER ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ମାନବ ସଶକ୍ତୀକରଣ ପାଇଁ।

AI ଯୁଗର ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନ କେବଳ ଏହା ନୁହେଁ ଯେ ମେସିନ୍ କେତେ ସକ୍ଷମ ହେବ। ପ୍ରକୃତ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି, ସେହି ସକ୍ଷମତାକୁ ବ୍ୟବହାର କରି ଆମେ କେତେ ଅଧିକ ମାନବୀୟ ହୋଇପାରିବା।

ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ MANAV 2035 ସେହି ଭବିଷ୍ୟତ ଗଢ଼ିବାର ଏକ ଆହ୍ୱାନ।

ସ୍ୱ-ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ହିଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା। One Cell • One Earth • One Health.

GSHER ବିଷୟରେ ଜାଣନ୍ତୁ · Project RESPECT

ସମ୍ପାଦକୀୟ ସୂଚନା: MANAV ଏକ ପ୍ରସ୍ତାବିତ ଢାଞ୍ଚା। Biological Quotient (BQ) ବର୍ତ୍ତମାନ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଭାବେ ପ୍ରମାଣିତ ପରୀକ୍ଷା ନୁହେଁ। ଏହି ଲେଖା ଶିକ୍ଷାମୂଳକ; ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଚିକିତ୍ସା ପରାମର୍ଶର ବିକଳ୍ପ ନୁହେଁ।